Podręcznik Nauka administracji pod redakcją prof. Zbigniewa Cieślaka prezentuje oryginalne podejście do wykładu jednego z podstawowych przedmiotów studiów na wydziałach prawa i administracji. Realizacja celów nauki administracji została ukazana przez zastosowanie metody modelowania rzeczywistości administracyjnej i posłużenie się pojęciem-narzędziem w postaci układu administracyjnego. Ujęcie to jest w zasadzie niespotykane w literaturze dostępnej na rynku wydawniczym. W pracy omówiono następujące zagadnienia: istotę administracji publicznej, jej kadry, formy działania i funkcje oraz kontrolę, a także status, modele układów administracyjnych i ich usprawnianie, teorię zmian w administracji publicznej. Opracowanie adresowane jest do studentów i pracowników naukowo-dydaktycznych uczelni wyższych, które w programie studiów mają naukę administracji, oraz osób zatrudnionych w podmiotach administracji publicznej. W celu ułatwienia nauki wprowadzono pogrubienia podkreślające ważne partie materiału, piktogramy ułatwiające odnalezienie istotnych fragmentów nie tylko tuż przed egzaminem oraz numery boczne umożliwiające szybkie odnalezienie w tekście książki pojęć ze skorowidza.

ROZDZIAŁ I. Istota administracji publicznej * 1. Pojęcie administracji publicznej * 2. Podmioty administrujące i ich organy * 3. Organ administracji publicznej i urząd tego organu * 4. Koncentracja - dekoncentracja i centralizacja - decentralizacja administracji publicznej * 5. Kompetencja organu administracji publicznej * 6. System administracji publicznej (więzi między organami) * 7. Administracja publiczna jako zjawisko. Układ administracyjny * ROZDZIAŁ II. Status nauki administracji * 1. Nauki o administracji * 2. Różnorodność koncepcji nauki administracji * 3. Nauka administracji jako samoistna dyscyplina naukowa * 4. Metody badawcze w nauce administracji * 5. Modelowanie rzeczywistości administracyjnej * ROZDZIAŁ III. Znaczenie i udział człowieka w wykonywaniu administracji * 1. Wprowadzenie * 2. Obszary działania * 3. Koncepcje ustrojowe służby publicznej - rozwiązania prawne * 4. Determinanty ustrojowe służby publicznej * 4.1. Polityka * 4.2. Doświadczenia historyczne * 4.3. Postrzeganie prawa * 4.4. Postawy ludzkie * 4.5. Czynnik ekonomiczny * 5. Stosunek do obywatela * 5.1. Wprowadzenie * 5.2. Regulacje prawne * 5.3. Systemy etyczne * 6. Instytucje wspierające kształcenie kadr urzędniczych * 7. Pragmatyki urzędnicze - ujęcie aksjologiczno-normatywne * 7.1. Wprowadzenie * 7.2. Dobór osób * 7.3. Nawiązanie stosunku pracy * 7.4. Instrumenty jakościowe * 7.5. Definiowanie obowiązków * 7.6. Uprawnienia * 7.7. Odpowiedzialność dyscyplinarna * 8. Korpusy pracownicze * 8.1. Służba cywilna * 8.2. Pracownicy urzędów państwowych * 8.3. Pracownicy samorządowi * 8.4. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli * ROZDZIAŁ IV. Prawne formy działania administracji * 1. Uwagi wstępne * 1.1. Problem definicji * 1.2. Ewolucja prawnych form działania administracji * 1.3. Problem związania administracji prawem * 2. Systematyka prawnych form działania administracji * 3. Rodzaje prawnych form działania administracji * 3.1. Akty normatywne administracji i akty generalne stosowania prawa * 3.2. Akty administracyjne * 3.3. Przyrzeczenie administracyjne * 3.4. Polecenia służbowe * 3.5. Porozumienia administracyjne * 3.6. Umowy * 3.7. Ugody administracyjne * 3.8. Czynności materialno-techniczne * 3.9. Działania społeczno-organizatorskie * Literatura * ROZDZIAŁ V. Funkcje administracji publicznej * 1. Uwagi wstępne * 2. Typologie funkcji administracji * 3. Rodzaje funkcji administracji publicznej * 3.1. Funkcja policyjna (porządkowa) * 3.2. Funkcja reglamentacyjna * 3.3. Funkcja nadzorcza * 3.4. Funkcja administracji świadczącej * 3.5. Funkcja regulacyjna * ROZDZIAŁ VI. Kontrola administracji publicznej * 1. Definiowanie kontroli * 2. Przedmiot kontroli * 3. Cechy kontroli * 4. Formy kontroli * 5. Klasyfikacje kontroli * 6. Postępowanie kontrolne * 7. Kontrola funkcjonalna oraz instytucjonalna * 8. Organy kontroli zewnętrznej * 8.1. Najwyższa Izba Kontroli * 8.2. Sądy administracyjne * 9. Kontrola społeczna * ROZDZIAŁ VII. Modele układów administracyjnych i ich usprawnianie * 1. Układ administracyjny i jego uwarunkowania * 1.1. Pojęcie układu administracyjnego * 1.2. Elementy konstrukcyjne układu administracyjnego * 1.3. Ramy konwencjonalne zachowań osób w układach administracyjnych * 1.4. Ramy faktyczne zachowań osób w układach administracyjnych * 1.5. Podstawowe kryteria wyróżniania układów administracyjnych * 1.5.1. Kryterium podmiotowe * 1.5.2. Kryterium przedmiotowe * 1.5.3. Kryterium czasowe * 1.5.4. Kryterium miejsca w systemie organizacyjnym administracji * 1.6. Systemowe uwarunkowania układów administracyjnych * 1.6.1. Systemowe uwarunkowanie aksjologiczne * 1.6.2. Systemowe uwarunkowanie organizacyjne * 1.6.3. Systemowe uwarunkowanie normatywne prawne * 1.6.4. Systemowe uwarunkowania ekonomiczne * 1.7. Pozasystemowe uwarunkowania układów administracyjnych * 1.7.1. Pozasystemowe uwarunkowania polityczne * 1.7.2. Pozasystemowe uwarunkowania kulturowe * 1.7.3. Pozasystemowe uwarunkowania etyczne * 1.7.4. Inne pozasystemowe uwarunkowania układów administracyjnych * 2. Modele administracji publicznej * 2.1. Model fenomenologiczny * 2.2. Model aksjologiczny * 2.3. Model normatywny prawny * 2.4. Model normatywny etyczny * 2.5. Model prakseologiczny * 2.6. Model idealny * 3. Podstawowe cechy struktury organizacyjnej i funkcjonowania * układów administracyjnych * 3.1. Organizacyjne więzi prawne * 3.2. Pozaorganizacyjne więzi prawne * 3.3. Instytucjonalna rozpiętość kierowania * 3.4. Czynniki potencjalnej rozpiętości kierowania w instytucji * 3.5. Zasięg kierowania * 3.6. Pojęcie funkcji organicznych, koniecznych i zbędnych * 4. Procesy optymalizowania układów administracyjnych * 4.1. Optymalizacja struktury * 4.2. Optymalizacja ze względu na wartości i cele * 4.3. Optymalizacja funkcji * 4.4. Optymalizacja ze względu na kadry * 4.5. Optymalizacja ze względu na koszty * ROZDZIAŁ VIII. Administracja w działaniu - zagadnienia podstawowe * 1. Teoria zmian w administracji * 2. Administracja jako czynnik zmian społecznych * 3. Podstawowe zagrożenia dysfunkcji administracji